Aspiryna, tania i dobrze znana, nie zmniejszyła ryzyka nawrotu raka jelita grubego u osób po leczeniu przerzutów do wątroby. Wyniki dużego badania skandynawskich ośrodków, opublikowane w The Lancet Gastroenterology & Hepatology, pokazują też, że w grupie przyjmującej aspirynę częściej występowały poważne zdarzenia niepożądane.

Dlaczego badano aspirynę

Rak jelita grubego u około 30% chorych daje przerzuty do wątroby. Gdy choroba się rozsieje, leczenie jest znacznie trudniejsze niż przy guzie ograniczonym do jelita. Jak podkreśla prof. Sheraz Yaqub z Uniwersytetu w Oslo i Szpitala Uniwersyteckiego w Oslo, pacjenci rzadko umierają z powodu samego guzu pierwotnego, a zagrożeniem dla życia jest zwykle choroba przerzutowa.

Dla wielu chorych najlepszą szansą na wyleczenie jest operacja. Mimo to nowotwór wraca u ponad połowy operowanych. Stąd zainteresowanie lekami, które mogłyby nawrotom zapobiegać. Wcześniejsze badania obserwacyjne sugerowały, że aspiryna przyjmowana po leczeniu raka jelita grubego wiąże się z mniejszym ryzykiem nawrotu i lepszym przeżyciem. Lek jest tani, powszechnie dostępny, a jego działanie i skutki uboczne są znane od ponad wieku.

Jak wyglądało badanie ASAC

Do badania zakwalifikowano 466 pacjentów z 14 szpitali w Norwegii, Szwecji i Danii. Wszyscy przeszli leczenie przerzutów do wątroby w celu wyleczenia, czyli operację lub miejscowe zniszczenie zmian (ablację). Losowo przydzielono ich do grupy otrzymującej 160 mg aspiryny dziennie albo identycznie wyglądający placebo, przez maksymalnie trzy lata. Ani pacjenci, ani badacze nie wiedzieli, kto dostaje lek. Okres obserwacji wynikał z tego, że u większości chorych nowotwór wraca w ciągu pierwszych dwóch lat po operacji.

Aspiryna nie zmniejszyła ryzyka nawrotu w porównaniu z placebo. W grupie przyjmującej lek odnotowano też niższe przeżycie całkowite, choć autorzy zastrzegają, że tę obserwację trzeba interpretować ostrożnie. Poważne zdarzenia niepożądane występowały w tej grupie częściej. Zdaniem badaczy aspiryny nie należy rutinowo zalecać w zapobieganiu nawrotom po takim leczeniu.

Dlaczego wyniki różnią się od wcześniejszych

Wcześniejsze sygnały pochodziły m.in. z analizy norweskich rejestrów, w której osoby z rakiem jelita grubego przyjmujące aspirynę żyły dłużej. Takie badania wskazują jednak tylko na powiązania i nie dowodzą, że to lek odpowiada za różnicę. Silniejszych dowodów dostarczają badania z losowym doborem i placebo.

Równolegle prowadzono skandynawskie badanie ALASCCA. Wykazało ono, że aspiryna zmniejszała nawroty u części pacjentów z miejscowym rakiem jelita grubego, u których guzy miały określone zmiany w szlaku sygnałowym PI3K. W badaniu ASAC, dotyczącym chorych z przerzutami do wątroby, korzyści nie zauważono, także u osób z badanymi zmianami molekularnymi. Yaqub ujął to tak: „To, co działa u jednej grupy pacjentów, niekoniecznie działa u innej”. Przyczyny różnic nie są jeszcze jasne, możliwe, że znaczenie mają stopień zaawansowania choroby i biologia guza.

Co to oznacza w praktyce

Rak jelita grubego należy do najczęstszych nowotworów także w Polsce, więc wyniki mogą być istotne dla naszych pacjentów i lekarzy. Trzeba jednak pamiętać o ograniczeniach. Badanie dotyczy wąskiej grupy: osób po leczeniu przerzutów do wątroby, które wcześniej nie przyjmowały aspiryny. Nie wynika z niego nic o stosowaniu leku w innych sytuacjach. Nie znam informacji o tym, czy i jak wyniki wpłyną na polskie lub unijne zalecenia, więc na razie należy trzymać się wskazań lekarza prowadzącego.

• Nie zaczynaj przyjmować aspiryny na własną rękę w nadziei, że zapobiegnie nawrotowi nowotworu.
• Nie odstawiaj jej samodzielnie, jeśli bierzesz ją z powodu choroby serca i naczyń lub innych wskazań. Autorzy badania wyraźnie zaznaczają, że takie osoby nie powinny przerywać leczenia z powodu tych wyników.
• Wszelkie zmiany w leczeniu omawiaj z lekarzem, który prowadzi Twoją terapię.

Źródło: Medical Xpress – „Aspirin does not prevent recurrence after treatment for colorectal cancer liver metastases”